VORBAR - REČNIK
(separat)

a ă b ţ č ć d ğ đ ď e f g h i î ĭ k l ļ m n ń o p r s ş ś t ť u v z ž ź

ş


şaĭḑăś [akc. şaĭḑăś] (br.) — šezdeset ◊ număru şaĭḑăś ĭe đi şasă uorĭ măĭ mare đi kît numîru ḑîaśe — broj šezdeset je šest puta veći od broja deset ◊ kînd uomu înpļińiaşće şaĭḑăś đi ań, tuna-n bătrîńiaţă — kad čovek napuni šezdeset godina, ulazi u starost [Por.] ♦ rum. şaizeci

şaĭḑăśiļa [akc. şaĭḑăśiļa] (br.) — šezdeseti ◊ śećiră număru a şaĭḑăśiļa, ama tu nu fusăş aśiĭa — pročitali su šezdeseti broj, ali ti nisi bio tu [Por.] ♦ rum. şaizecilea

şaĭsprîaśe [akc. şaĭsprîaśe] (br.) — šesnaest ◊ śinspriaśe şî unu sînt şaĭsprîaśe — petnaest i jedan su šesnaest ◊ nu ĭe înga đi măritat, are numa şaĭsprîaśe ańi — još nije zha udaju, ima samo šesnaest godina ◊ şaĭsprîaśe uorĭ — šesnaest put [Por.] ♦ rum. şaisprezece

şaĭsprîaśiļa [akc. şaĭsprîaśiļa] (br.) — šesnaesti ◊ trĭeku ş-a şaĭsprîaśiļa ḑî la lukru, da đi plata înga nu vorbĭaşće ńima — prođe i šesnaesti dan na poslu, a o plati još niko ne govori [Por.] ♦ rum. şaisprecelea

şapće [akc. şapće] (br.) — sedam ◊ şapće ḑîļe în stamînă — sedam dana u nedelji ◊ la paro-la al đi şapće trîabe sî sa pună sîămnu — kod onog sedmog stuba treba da se stavi znak ◊ avĭem numa şapće uoĭ ku mńiĭ — imamo samo sedam ovaca sa jagnjićima [Por.] ♦ rum. şapte ♦ etim. < lat. septem

şapćeḑăś [akc. şapćeḑăś] (br.) — sedamdeset ◊ şapćeḑăś đi uorĭ — sedamdeset puta ◊ şapćeḑăś đi kiļe — sedamdeset kila ◊ muoşu are pista şapćeḑăś đi ań — čiča ima preko sedamdeset godina [Por.] ♦ rum. şaptezeci

şapćeḑăśiļa [akc. şapćeḑăśiļa] (br.) — sedamdeseti ◊ tuma a şapćeḑăśiļa ḑî la slubaḑît đi la-nkisuare — tek su ga sedamdesetog dana pustili iz zatvora [Por.] ♦ rum. şaptezecilea

şapćesprîaśe [akc. şapćesprîaśe] (br.) — sedamnaest ◊ şaĭsprîaśe şî măĭ unu sînt şapćesprîaśe — šesnaest više jedan jesu sedamnaest ◊ şapćesprîaśe ań a trekut đ-atunśa — sedamnaest godina je prošlo od tada [Por.] ♦ rum. șaptesprece

şapćesprîaśiļa [akc. şapćesprîaśiļa] (br.) — sedamnaesti ◊ m-am dus amînat, ş-am fuost tuma şapćesprîaśiļa la rînd — otišao sam kasno, i bio sam tek sedamnaesti na redu ◊ a şapćesprîaśiļa ḑî — sedamnaestog dana [Por.] ♦ rum. șaptesprecelea

şapćiļa [akc. şapćiļa] (br.) — sedmi ◊ kînd a veńit đ-a şapćiļa uorĭ, ĭuo m-am do đidat đi tuot — kada je došao po sedmi put, ja sam popustio sasvim [Por.] ♦ rum. şaptelea

şapćime (mn. şapćimĭ) [akc. şapćime] (i. ž.) — sedmina ◊ avut tata kopiĭ mulţ, şî kînd ń-a-nparţît, miĭe mĭ-a kaḑut abĭa o şapćime đi moşîĭe — imao je otac mnogo dece, i kad nas je odelio, meni je zapala jedva sedmina imanja [Por.] ♦ rum. şeptime

şarpĭel (mn. şarpĭeļe) [akc. şarpĭel] (i. s.) — tiganj ◊ a pus pe fuok şarpĭelu, să fakă dă prînḑ — stavila na vatru tiganj, da spremi ručak [Crn.] ♦ dij. sin. ćigańe, ćigaĭe [Por.]

şasă [akc. şasă] (br.) — šest ◊ unu, duoĭ, triĭ, patru, śinś, şasă — jedan, dva, tri, četiri, pet, šest ◊ şasă uorĭ — šest put ◊ đi şasă uorĭ s-a dus la duoltur — šest puta je odlazio lekaru [Por.] ♦ rum. şase ♦ etim. < lat. *sess (= sex)

şasîļa [akc. şasîļa] (br.) — šesti ◊ đ-a şasîļa uorĭ — po šesti put ◊ la şasîļa kasă daĭ la stînga — kod šeste kuće skrećeš levo [Por.] ♦ rum. şaselea

şasîme (mn. şasîmĭ) [akc. şasîme] (i. ž.) — šestina ◊ şasîmĭa ĭe parśelu al đi şasă đin śeva śe ĭe-n parţît tuot una în şasă pîărţ — šestina je šesti deo nečega što je podeljeno na šest jednakih delova ◊ şasîmĭa đi la uoptsprîaśe ĭe triĭ — šestina od osamnaest je tri [Por.] ♦ rum. şesime

Şaşka [akc. Şaşka] (i. ž.) — (hidr.) Šaška, reka u opštini Majdanpek ◊ Şaşka ĭe rîu kare izvorĭaḑă supt Kraku Markuluĭ la Măĭdan, trĭaśe pin Bļizńe şî Arnaglaua, şî la Kulă sa-npreună ku Ţîrnaĭka, đi unđe înśape Rîu porĭeśi — Šaška je reka koja izvire ispod Markovog Kraka kod Majdanpeka, prolazi kroz Bliznu i Rudnu Glavu, i kod Miloševe Kule se sastaje sa Crnajkom, odakle počinje Porečka reka ◊ Şaşka kure la vaļe — Šaška teče ka istoku ♦ (demin.) Şaşkuţa [Por.] ♦ etim. < Nem. Sasi

şărpariĭe (mn. şărpariĭ) [akc. şărpariĭe] (i. ž.) — (zool.) zmijarnik, zmijsko leglo ◊ şărpariĭa ĭe luok unđe sa kuĭbĭaḑă şî traĭesk nopîrś mulće — zmijarnik je mesto gde se gnezdi i živi mnogo zmija ♦ sin. (ret.) noprkarĭ [Por.] ♦ rum. şerpărie

şćetă (mn. şćeturĭ) [akc. şćetă] (i. ž.) — šteta ◊ anu-sta pouađiļi a fakut mare şćetă la saćeń — ove godine poplave su napravile veliku štetu seljacima ◊ đin şćetă-n şćetă — iz štete u štetu ◊ a dat đi şćetă — pretrpeo je štetu [Por.] ♦ rum. ştetă

şćetui (ĭuo şćetuĭ, ĭel şćetuĭe) [akc. şćetui] (gl. p. ref.) — štetiti, oštetiti ◊ păkurarĭu mult l-a şćetuit, ama ĭel nu l-a batut, numa ĭ-a dat drumu fara sîmbriĭe — čobanin ga je mnogo oštetio, ali ga on nije tukao, nego ga je oterao bez plate ◊ kum vrodată lakusta đi la Kraĭna a şćetuit padurĭa în Porĭeśa, şî astîḑ sa puvestîaşće — kako su nekada skakavci iz Krajine štetili šumu u Poreču, i danas se priča [Por.]

şćetuit (şćetuită) (mn. şćetuiţ, şćetuiće) [akc. şćetuit] (prid.) — (ret.) oštećen, kome je naneta šteta ◊ altu sa fi fuost atîta đi şćetuit ka ĭel, ĭa fi frînt uasîļi la şćetuituorĭu-la đi uom — drugi da je bio toliko oštećen kao on, polomio bi kosti toj štetočini od čoveka [Por.]

şćir (mn. şćirĭ) [akc. şćir] (i. m.) — (bot.) štir (Amaranthus angustifolius) ◊ şćiru ĭe dulśaţa puorśilor, da şî babiļu nuaştre a fakut ḑamă ku rasurĭ đin ĭel — štir je svinjska poslastica, ali su i naše bake kuvale od njega čorbu sa surutkom [Por.] ♦ rum. ştir ♦ etim. < bug. srb. štir

şćiră (mn. şćirĭe) [akc. şćiră] (prid.) (samo u ž.r.) — (o rađanju) neplodna, sterilna ◊ şćiră ĭe śeva muĭerĭesk śe nu fată: muĭerĭa, vaka, skruafa au uaĭa — neplodna je neka ženka koja ne rađa: žena, krava, krmača ili ovca ◊ uaĭe şćiră — jalovica, neplodna ovca ♦ sin. stărp, starpă ♦ up. şćir [Por.] ♦ dij. var. şćirńikă (Ševica) [Zvizd] ♦ rum. ştir ♦ etim. < Ngrč. stiros

şćuoĭ (mn. şćuĭ) [akc. şćuoĭ] (i. m.) — (ret.) (ornit.) ćuk, noćna ptica (Athene noctua) ◊ şćuoĭu ku ćuşu ĭe tuot o pasîrĭe — „šćoj” i „ćuš” je jedna vrsta ptoce (ćuk) ♦ sin. ćuş [Por.] ♦ rum. scioi

şîarpe (mn. şărpĭ) [akc. şîarpe] (i. m.) — (zool.) smuk (Zamenis longissima) ◊ şîarpiļi ku balauru ĭe tuot una — smuk i blavor je jedno isto ◊ şîarpiļi ĭe un fĭeļ đi nopîrkă ńiveńinuasă — smuk je vrsta neotrovne zmije ◊ şîarpiļi nu muśkă, numa baće ku kuada — smuk ne ujeda nego mlati repom ◊ sa puvestîaşće kă şîarpiļi suźe faka ku lapće — priča se da smuk siše kravu sa mlekom ♦ sin. balaur ♦ up. nopîrkă, orbĭaće [Por.] ♦ rum. şărpe ♦ etim. < lat. serpens

şîfîr (mn. şîfîrî) [akc. şîfîr] (i. m.) — (geog.) sipar ◊ şîfîr ĭe vîrsatura đi pĭatră maruntă pi pođină supt vro kîrşe, or la luok tîvaļiş — sipar je rasuto sitno kamenje na padini ispod neke stene, ili na nagnutom terenu ◊ vaka aluńikat pi şîfîr pănă la fundu ogaşuluĭ, ama nu s-a fîrîmat — krava se klizala niz sipar sve do dna potoka, ali se nije povredila ♦ sin. vîrsatură [Por.]

şkarpă (mn. şkarpe) [akc. şkarpă] (i. ž.) — (geog.) kosina, usek ◊ aluńikat pi zapadă, ş-a skapat pi o şkarpă în borugă — okliznuo se na snegu, i niz neku kosinu otišao u potok ♦ sin. ruşć, sudumitură [Por.] ♦ rum. scarpă

şkroflă (mn. şkrofļe) [akc. şkroflă] (i. ž.) — (med.) (zast.) skrofula, guka, tvrda izraslina na vratu ◊ şkroflă a fuost gîlkă tare kare s-a fakaut la uom la gît, or dupa kap — skrofula je bila tvrda guka koja se javljala kod čoveka na guši ili za vratom ◊ a spus aĭ batrîń kî şkrofla la gît nu sa taĭe, kî đin aĭa sînźiļi sa strîkă şî uomu muare — stari su govorili da se skrofule na vratu ne seku, jer se od toga krv pokvari i čovek umre [Por.] ♦ rum. scrofulă ♦ etim. < Fran. scrofule < lat. scrofulae

şļau (mn. şļaurĭ) [akc. şļau] (i. s.) — drum, put; glavni put ◊ s-a rupt tuot pin padure đasă, pănă n-a ĭeşît la şļau — sav se odrao kroz gustu šumu, dok nije izašao na put ◊ pi vaļa Şăşki trĭaśe şļau đi la Măĭdan kîtra Ărnaglaua — dolinom Šaške prolazi put iz Majdanpeka za Rudnu Glavu ◊ mut sa mĭarźe pe drum đe kar pista Kraku Vuĭeńi, pănă nu sa kubuare la şļau — dugo se ide kolskim putem preko Vujanove kose dok se ne siđe na glavni put (Topolnica) ♦ sin. drum [Por.] ♦ rum. şleau ♦ etim. < Pol. szlak, ukr. šljah

şopîrlă (mn. şopîrļe) [akc. şopîrlă] (i. s.) — (zool.) gušter (Lacerta muralis) ◊ ĭastă duauă fĭelurĭ đi şopîrļe, una murgă, traĭaşće pin luokurĭ petruasă, da alaltă, vĭarđe, măĭ mult sa gasîaşće pin buĭeḑarĭ — ima dve vrste guštera, jedna braonkasta, živi po kamenjarima, a druga, zelena, više se nalazi po budžacima ♦ sin. guşćiră (Tanda) [Por.] ♦ rum. şopârlă

Şovarna [akc. Şovarna] (i. ž.) — (top.) (hidr.) Šovarna, potok na međi Crnajke i Tande u Gornjem Poreču, desna pritoka Crnajke; nađeni tragovi rudarstva iz prve polovine XVIII veka ◊ la Şovarna a fuost ńiskaĭ rudńiśe đi bătrîńaţă — na Šovarni su u davnini bili neki stari rudnici [Por.] ♦ rum. şovârna

şovîrnuog (şovîrnuagă) (mn. şovîrnuoź, şovîrnuaźe) [akc. şovîrnuog] (prid.) — bogalj ◊ s-a žukat ku buamba ś-a ramas dupa rat, buamba a pokńit, ĭ-a rupt piśuoru şî ĭel pănă la muarće a fuost şovîrnuog — igrao se bombom koja je ostala iza rata, bomba je pukla, pokidala mu je nogu i on je sve do smrti bio bogalj ♦ var. şovîrnog ♦ sin. şkĭuop, oluog [Por.] ♦ rum. şovârnog ♦ etim. < Ukr. ševernogiĭ

şpilkă (mn. şpilś) [akc. şpilkă] (i. ž.) — ziherica, kopča ◊ şpilkă ĭe un fĭeļ đe ļegatură, o kuopśe ku kare sa prinđe kîrpa, şalu, kreţanu — „špilka” je vrsta pribadače, kopča kojom se pribadaju marama, šal, krecan [Pad.] ♦ dij. sin. gĭanţă, kuopśe [Por.] ♦ rum. spilcă ♦ etim. < Rus. шпилка

ştrimf (mn. ştrimfĭ) [akc. ştrimf] (i. m.) — čarapa ◊ ştrimf poće să fiĭe muĭeresk şî omińesk, la bufań s-ar fakut đe lînă or kă đe bumbak — čarapa može biti ženska i muška, kod Bufana se izrađivala od vune ili pamuka ◊ ştrimfi aĭ omińeşć ar avut flori, aļi muĭereşć ar fost împļićiće ku śipkă — muške čarape imale su cvetiće, a ženske su bile pletene sa čipkom [Buf.] ♦ dij. sin. śarap [Por.] ♦ rum. ştrimf ♦ etim. < nem. Strümpfe

şukĭat (şukĭată) (mn. şukĭaţ, şukĭaće) [akc. şukĭat] (prid.) — (med.) blesav, blentav, umno poremećen ◊ uom şukĭat, prostavĭelă, vorbĭaşće naĭurļa, nu şćiĭe đi ĭel — blesav čovek, prostak, govori gluposti, ne zna za sebe ♦ sin. kîpiĭat [Por.] ♦ rum. şucheat ♦ etim. < mađ. süket

şukĭatură (mn. şukĭaturĭ) [akc. şukĭatură] (i. ž.) — (med.) blesavko, blenta; umobolnik ◊ s-a luvat dupa o şukĭatură đi baĭat, ş-a fuźit đi la parinţ — uhvatila se sa nekom blentom od momka, i pobegla od roditelja ♦ sin. kăpiĭatură [Por.] ♦ rum. şucheatură

şuop (şuapă) (mn. şuopĭ, şuape) [akc. şuop] (prid.) — (o razumu) glup, priglup; tup, koji teško shvata; tvrdoglav; šašav ◊ sa faśe şuop, sî ginđaskă lumĭa kî n-a şćut śe faśe — pravi se glup, da misle ljudi da nije znao šta radi (Rudna Glava) ◊ nu ći faśa şuop, kă će şćiu bińe — ne pravi se glup, jer te dobro znam ◊ o muĭare şuapă, đe o sută đi uorĭ să-ĭ spuń, nu măĭ ĭa la kap — glupa žena, sto puta da joj kažeš, neće shvatiti (Crnajka) ◊ şuop ĭe uom tare đe kap kare n-askultă đe ńima — „šop” je tvrdoglav čovek koji ne sluša nikoga (Tanda) [Por.] ◊ şuop ĭe uom tare đe kap — „šop” je tvrdoglav čovek (Krivelj) ◊ şuop ĭe uom pruost la kap — „šop” je priglup čovek (Osnić) [Crn.] ♦ dij. var. şop ◊ şop la noĭ pe sîrbĭeşťe ar fi „şaşăv” — „šop” bi kod nas na srpskom značilo „šašav” (Radujevac) [Kmp.]

şuşa (mn. şuşele) [akc. şuşa] (i. ž.) — put ◊ pănă la oraş să merğ tot pe şuşa, să nu daĭ de drept pe potekă — do varoši da ideš samo putem, nemoj da ideš prečicom ♦ sin. drum, kaļe


Copyright (R) 2011-2017: Paun Es Durlić, All rights reserved