Kartica reči Reč obrađena: 26.07.2013

Sve fraze

Samo vlaške fraze

Conv. in română:

Konv. u VNS:

Skraćenice:

Karta oblasti:

Copyright:

Br. pogleda:

502

 

(2331) Aranźel (rom. arhanghel) Аранђел  [imenica]
Aranźel (mn. aranźeļ) [akc. Aranźel] (i. m.) — I. (rel.) (demon.) Aranđel, mitološko biće koje ljudima uzima dušu ∎ la uom kare ḑaśe pi muarće, Aranźelu vińe ku triĭ kuțîće, șă-ĭ skuaće sufļitu — čoveku koji leži na samrti, Aranđel dolazi sa tri noža, i vadi mu dušu (kal.) slava, krsno ime ∎ Svići Aranźelu ĭe prazńiku alu mulț rumîń; ĭastă Aranźel đi vară, șî Aranźel đi tuamnă — Sveti Aranđeo je slava mnogih Vlaha; postoji letni i jesenji Aranđel II. (antr.) l.i. Aranđel ∎ ĭastă kopiĭ la rumîń, lu kare nașu la boćeḑ ļ-a dat nume Aranźel, kî sî-ĭ pazaskă Aranźelu, să nu-ĭ ĭa ćińirĭ — ima vlaške dece kojima je kum na krštenju dao ime Aranđel, da ih Aranđel čuva, da ih ne uzme mlade [Por.]

(ver.) Aranźelu ĭa sufļitu la uom kînd iĭ vińe śasu muorțî. Ĭel vińe la uom pi trîmĭesu lu Dumńeḑîu, kare rînduĭe ku ĭel. Ĭel stă l-al śe traźe la piśuare, da Somođiva la kap; sufļitu skuaće ku kuțîtu, înśepînd đi la piśuare. Kînd l-al uom s-a raśiesk piśuariļi, babiļi kare-l pazăsk, spun: „Ăće, Aranźelu a-nśeput ku lukru!” Ĭel puartă triĭ kuțîće: mik, mare, șî mižlośin. Dakă ĭe uomu pîkatuos, ĭel ăl nîkažîașće ku kustura-ĭa mikă, ăl mursîkă, ăl skobĭașće pănă nu-ĭ skuaće sufļitu, ș-așa uom mult pațîașće pănă nu muare. Da la ăla kare n-a fakut ńiś un pakat, ĭel iĭ skuaće sufļitu ku kuțîto-l mare, numa odată traźe, șî sufļitu ĭasă ĭuta, da uomu muare ușuor, fara ńiś o durĭare. Kare are șî pakaće, da șî buńețurĭ, luĭ Aranźelu iĭ skuaće sufļitu ku kuțîto-l mižlośin, șî traźe șî ĭel kîta pănă nu muare, ama nu prĭamult. Aranźelu are kolaku luĭ la pomană, kolaku are triĭ kruśe, kare arată kuțîćiļi luĭ. La kapu uomuluĭ stă Somođiva, muarća, șî la uom nu-ĭ do ĭasă sufļitu pi nas pănă nu sa uĭtă la ĭa; đ-aĭa, śikă, uomu kare traźe sî muară la urmă întuarśe uoki pi duos: s-a uĭtă pista kap, vĭađe pi Somođiva-n kuot, șî muare đi frika-iĭ, kă, śkă ĭa ĭe śeva măĭ urît pi pomînt.

Aranđel uzima čoveku dušu kad mu dođe smrtni čas. Kod čoveka ga šalje Bog, koji njime upravlja. On stoji kod samrtnikovih nogu, a Somođiva kod glave; dušu vadi nožem, počev od nogu. Kad se čoveku ohlade noge, babe koje ga čuvaju, kažu: „Evo, Aranđel je počeo sa poslom!” On nosi tri noža: mali, veliki, i srednji. Ako je čovek grešan, on ga muči sa onom malom britvom, mrcvari ga, čeprka dok mu ne izvadi dušu, i takav čovek mnogo pati dok ne umre. A onome koji nije načinio nikakav greh on vadi dušu sa onim velikim nožem, samo jednom povuče, i duša izađe brzo, a čovek umre lako, bez ijednog bola. Ko ima grehove ali i dobročinstva, njemu Aranđel vadi dušu srednjim nožem, i on se malo muči dok ne izdahne, ali ne previše. Aranđel ima svoj kolač na daći, kolač ima tri krsta koji pokazuju njegova tri noža. Kraj glave čoveka stoji Somođiva, smrt, i čoveku ne izlazi duša sasvim kroz nos dok ne pogleda u nju; zato, kažu, čovek u samrtnom ropcu okreće oči naopako: gleda preko glave, vidi Somođivu u uglu, i umre od straha, jer je ona, vele, nešto najružnije na svetu.
(Kaz. Olgica Trailović i dr., zapis: Durlić, terenska istraživanja u selima Gornjeg Poreča, druga pol. XX veka) [Por.]


Grupa reči: Religija, magija i praznoverice [=42 pojma]
Reč zapisao: Durlić Mesto: Rudna Glava Opština: Majdanpek
Područje: 05 Munćani (Porečani)
Linkovi: Vĭeḑ/vezi povasta kum Aranźelu a-nvaţat lukru — Vidi priču Kako je sveti Aranđel naučio posao.

IZ RUMUNSKIH REČNIKA: www.dexonline.ro I DRUGE NAUČNE LITERATURE


arhánghel (arhángheli), s. m. – 1. Căpetenie a îngerilor. – 2. Sărbătoare a arhanghelilor Mihail și Gavril, pe 8 noiembrie. – 3. Colac rotund care se face de obicei din patru bucăți de aluat împletite, care au deasupra patru cruci din același aluat. Face parte din primul grup de colaci care se împart pentru pomenire preotului și paracliserului. – 4. Eufemism pentru bici sau gîrbaci. – Var. aranghel, ranghel. – Mr. arhanghil, megl. ranghilă. Gr. ἀρχάγγελος prin intermediul sl. archangelū. Sensul 4 se explică prin obiceiul de a păstra în spatele icoanei nuiaua cu care se bat copiii, cf. sfîntul Nicolae. Sursa: DER (1958-1966)

Link : arhanghel


Klikni na sliku za povećanje!
Click to image for big foto!
Fuarma lu kolaku lu Aranźel în pomeńiļi rumîńeșć, ku triĭ kruśiț ka trîĭ kuțîće. A țrtuit în sveskă pi spusu babilor, Živadinka, n. în Arna Glaua 1976, nora lu Zlatița lu Țarańi, Tanda, Porĭeśa đi Sus, komuna Buor, fîurarĭ 2009. În dokumentația lu Muzeĭu măĭdanuluĭ, kolekțiĭa lu etnologiĭe. — Skica Arfanđelovog kolača u vlaškim pomanama, sa tri krstića kao tri nožića. Nacrtala prema uputstvu baba, Živadinka Bobojević, rođena u Rudnoj Glavi 1976, udata u Tandi gde je reduša na pomanama. Tanda, Gornji Poreč, opština Bor, februar 2009. U dokumentaciji etnografske zbirke Muzeja u Majdanpeku.
Dopunska pretraga
Po gnezdu reči:  

Aranźel
Komentar o reči šalji:

 

Upis na listu za praćenje obrade novih reči

aa
  
ăă
  
bb
  
țț
  
čč
  
ćć
  
dd
  
  
ğğ
  
đđ
  
ďď
  
ee
  
ff
  
gg
  
hh
  
ii
  
îî
  
ĭĭ
  
kk
  
ll
  
ļļ
  
mm
  
nn
  
ńń
  
oo
  
pp
  
rr
  
ss
  
șș
  
śś
  
tt
  
ťť
  
uu
  
vv
  
zz
  
žž
  
źź