Lista reči prema signaturi saradnika: V. Trailović, Prahovo

Broj reči: 23

Rb. Vlaški Rumunski Srpski Gnezdo reči Reč u umotvorinama
1)AbrașAbrașАбрашAbraș [akc. Abraș] (i. m.) (antr.) — lično ime rodonačelnika familije Abrašešti u Prahovu ◊ Abraș a fost kińez la Praova doĭspreče ań — Abraš je bio knez u Prahovu dvanaest godina [Kmp.] [Vidi]

2)AbrașeștiAbrașeștiАбрашевциAbrașești [akc. Abrașești] (i. m.) — (antr.) Abraševci, vlaški nadimak roda Abrašević iz Prahova, koji se doselio iz krajinskog sela Bukovče, a čiji je rodonačelnik bio Vlah sa nadimkom Abraš ◊ Vlasťikă,Ťikă lu Abraș — Vlastimir Abrašević [Kmp.] ∞ Abraș[Vidi]

3)AnuțoĭAnuţeiАнуцојAnuțoĭ (mn. Anuțoĭi) [akc. Anuțoĭ] (i. m.) — Anucoj, vlaško prezime prahovskih familija Anucojević i Anucojić, koje se u novije vreme proširilo i na porodice Strečanović i Brzulović; prezime je nastalo po l. i. Anuca (demin. od Ana), kako se, po predanju, zvala neka žena koja se iz Vlaške doselila u Prahovo ◊ ĭel ĭestă ńepotu lu Pătru Anuțoĭu — on je unuk Petra Anucoja [Kmp.] ∞ Ana[Vidi]

4)arďiardeiпаприкаarďi (mn. arďiĭe) [akc. arďi] (i. m.) — (bot.) paprika ◊ arďiu ĭuťe — ljuta paprika ◊ arďiĭe umpluťe — punjene paprike ◊ arďiu dulče — slatka paprika ◊ pačebuĭa — aleva paprika ♦ var. arďiu [Kmp.] ♦ dij. sin. piparkă [Por.] [Vidi]

5)armurikăarmonicăхармоникаarmurikă (mn. armurič) [akc. armurika] (i. ž.) — (muz.) harmonika, muzički insturment ◊ armurikă ďe gură — usna harmonika [Kmp.] ♦ dij. var. armuńikă ◊ a-nvațat la șkuală sî kînće đin armuńikă — učio je u školi da svira harmoniku [Por.] [Vidi]

6)barkăbarcăчамацbarkă (mn. bărți) [akc. barkă] (i. ž.) — ribarski čamac ◊ peșkari merğe ku barka pe Duńere ĭn peșkarit, vrodată a mînato ku vislă, da astez ku motoru — plovilo sa kojim profesionalni ribari na Dunavu love ribu, nekada su ga terali na vesla, a danas sa motorom [Kmp.] ♦ sin. orańiță [Por.] [Vidi]

7)BăĭkonbăiconБајконBăĭkon (mn. Băĭkońi) [akc. Băĭkon] — 1. (antr.) Bajkon, vlaški nadimak familije Čukić u Prahovu (ranije Čuk), koji se u novije vreme proširio i na familiju Isaković ◊ Băĭkońi sîn o fămeļiĭe în Praova — Bajkoni su jedan rod u Prahovu 2. (geol.) (augm.) kamenčina ◊ băĭkon ĭe pĭatră mare — bajkon je veliki kamen ◊ (u izr.) greu ka băĭkonu — težak kao kamen [Kmp.] ♦ dij. var. bikuoń [Por.] [Vidi]

8)BătăĭoșibătăĭosбатинашиBătăĭoși [akc. Bătăĭoși] (antr.) — stari porodični nadimak familije Dragušinović iz Prahova, koja je, prema predanju, doseljena iz sela Balta Verde u susednoj Rumuniji [Kmp.] ∞ baća(opis) Alu Bătăĭoși a veńit ďe pistă Duńere, ďi la sat rumâńesk Balta Verde (sa veďe ďin Praova), uńe au ruda și în zî ďe astîz. — Rod Batajosu je došao iz rumunskog sela Balta Verde, odmah preko Dunava (vidi se iz Prahova), gde i danas imaju rođake.
(aneg.) Ušao pre dvadesetak godina neki Rumun u dvorište Prahovljana Siniše Batajosa, i rekao:
- „Ĭo sînt alu Bataĭosu ďin Balta Verde, da voĭ, ďaĭ kuĭ sînťeț voĭ”?
- „Și noĭ sîťem ĭar alu Bătaĭosu, ama ďin Praova!
” - odgovorio je Siniša.
[Vidi]

9)beļabeleaбелајbeļa [akc. beļa] (i. ž.) — belaj, muka, beda, nevolja ◊ greu o sî ńe skoaťem ďe la beļa — teško ćemo se izvući iz bede [Kmp.] ♦ dij. var. beļauă [Por.] ∞ beļauă[Vidi]

10)BolboroșBolboroșБолборошBolboroș [akc. Bolboroș] ) (i. m.) — (top.) Bolboroš, izvor u ataru sela Dušanovac, opština Negotin ◊ Bolboroș ĭe izvor tare, în kare bolborosășťe apa ka kînd fĭerbe în uoală — Bolboroš je jak izvor u kome voda ključa kao kad se kuva u loncu [Kmp.] ∞ bolborosî(opis) Sa izvorišta Bolboroš vodom se snabdeva grad Negotin, a u rimsko vreme snabdevao se grad Akvis, čiji se ostaci nalaze u blizini Prahova. Od olovnih delova rimskog vodovoda Hajduk Veljko je izlivao topovsku džulad. (Zapis: V. Trailović) [Kmp.][Vidi]

11)borkanborcanћупborkan (mn. borkań) [akc. borkan] — ćup ◊ borkan ĭe vas ĭn kare s-a pastrat grĭu or faĭna — borkan je posuda u kojoj se čuvala pšenica ili brašno [Kmp.] [Vidi]

12)duoĭdoiдваduoĭ (ž.r. duauă) [akc. duoĭ] (br.) — dva; dvojica ◊ uomu arĭe duoĭ uokĭ în kap, șî duauă mîń în umirĭ — čovek ima dva oka u glavi i dve ruke u ramenima ◊ duoĭ đin sută — dva odsto, dva procenta [Crn.] ♦ dij. var. doĭ (două, doo) ◊ doĭ kopiĭ mĭerg pe drum și să uĭtă la doo feťe — dva dečaka idu ulicom i gledaju dve devojke [Kmp.] (stih)
Un pičor čuperka are,
Doo țîță fata mare.

Jednu nogu gljiva ima,Dve su dojke u devojke.
(Odlomak iz pesme „ĎI LA UNU PĂN-LA ZEČE”, zapis: V. Trailović, Prahovo) [Kmp.]
[Vidi]

13)ḑîuăziuăданḑîuă (mn. ḑîļe) [akc. ḑîuă] (i. ž.) — (kal.) 1. dan, vreme od izlaska do zalaska Sunca ◊ vińe tuamna, ḑîua ĭe tuot mîĭ mikă — ide jesen, dan je sve kraći 2. praznik ◊ mîńe ĭe ḑîuă marĭe, nu să lukră — sutra je praznik, ne radi se 3. mera za površinu ◊ am pus grîu vro tri ḑîļe đi aratură — posejao sam pšenice oko tri dana oranja 4. mera za prikaz udaljenosti ◊ pînă-n Ńiș ĭastă duauă ḑîļe đi mĭers — do Niša ima dva dana hoda ♦ var. zîuă (Valakonje, Savinac, Lubnica, Gamzigrad) ♦ skr. ḑî [Crn.] 5. (u izr.) danonoćno, neprekidno ◊ a lukrat ḑîua-nuapća, șî la urmă ĭar’ ńimika — radio je danonoćno, i na kraju opet ništa [Por.] ♦ dij. var. ḑîvă [Zvizd] ♦ dij. var. zăuă (Prahovo) [Kmp.]VARIJANTE
I Porečka Reka [Por.]
◊ ḑîuă, ḑîļe; ḑîļiļi (Rudna Glava, Tanda)

II Crna Reka [Crn.]
◊ ḑîuă, ḑîļe; ḑîļiļi (Osnić)
◊ zîuă (Valakonje, Savinac, Lubnica, Gamzigrad)

III Krajina (Kmpenji) [Kmp.]
◊ zăuă (Prahovo)

FATA KU ĻIK

Če măĭ fată ku ļik,
Da pe fus n-are ńimik.
Zăua noapťa la ogļindă,
Da gunoĭu păn la grindă

(Zapis: V. Trailović, Prahovo)
Vidi više
[Vidi]

14)grăďinăgrădinăбаштаgrăďină (mn. grăďiń) [akc. grăďină] (i. ž.) — bašta, gradina [Kmp.] ♦ dij. var. građină [Por.] ♦ dij. var. garđină [Buf.] (izr.) Uńe grăďină, nu ĭe oďină. — Gde ima bašte, nema odmora. (Kaz. Olga Roškić, Lonka lu Furńigă, zapis: V. Trailović, Prahovo, 2012) [Kmp.][Vidi]

15)grăunťegrăunteгруменgrăunťe (mn. grăunț) [akc. grăunťe] (i. m.) — grumen, komad, grudva ◊ grăunťe ďe usturoĭ — čen belog luka ◊ grăunťe ďe pămînt — grudva zemlje ◊ grăunťe ďe sare — krupica soli [Kmp.] ♦ dij. var. grunđin [Por.][Vidi]

16)kamănakcomănacкаламанакkamănak (mn. kamănaťe) [akc. kamănak] (i. s.) — (zast.) kalamanak, vrsta kape koju su nosili kaluđeri; (fig.) oglavlje sa oznakom svetosti [Kmp.] (baj.)
Să-ț ďa la kap
Kap ďe kamănak.

Da ti na glavu stavi
Svetačku kapu.

(iz bajalice, zapis: V. Trailović, Prahovo) [Kmp.]
[Vidi]

17)koțofanăcoţofanăсвракаkoțofană (mn. koțofień) [akc. koțofană] (i. ž.) — (ornit.) svraka (Pica pica) ◊ kînd koțofană kîntă în aritu kășî, ĭe aratare rîa — kada svraka peva u bliuzini kuće, loše je predskazanje ♦ var. kuțofană [Por.] ♦ dij. sin. śorobară (Voluja) [Zvizd] (Sige) [Hom.] ♦ dij. sin. śuară pistriță — (dosl.) „šarena vrana” (Isakovo) [Mor.](ver.) La Praova, kînd kînta koțofana sa spuńe: „Auz, kîntă koțofana, ńe vińe ruđiļi”! — U Prahovu, kad peva svraka, kaže se: „Čuješ, peva svraka, dolazi nam rodbina”! (Zapis: V. Trailović, Prahovo, 2014). [Kmp.][Vidi]

18)mamaļigămămăligăкачамакmamaļigă (mn. mamaļiź) [akc. mamaļigă] (i. ž.) — kačamak, vrsta jela od kuvanog kukuruznog brašna ◊ la noĭ să fače mămăļigă ďe porumbĭ ď-aĭ albi — kod nas se pravi kačamak od belog kukuruza ◊ mămăļiga s-a mesťekat înainťe în kăldărușe în vatră — kačamak se ranije mešao u kotliću na ognjištu ♦ var. mămăļigă [Kmp.] ♦ dij. sin. koļașă [Por.] ∞ koļașă (anegd.) A veńit Ungurĭeńi (tata ku kopilu) la preťiń în Praova și preťeńi iĭ ruagă ku mamaļigă, da kopilu întrabă pe ta-su, Ungurĭanu:
― Tată, da śe ĭe mamaļiga?
― O să vĭeḑ akușa, kînd o faśe! Kînd a pus Kîmpĭanka mamaļiga pe masă, kopilu Ungurĭanu spuńe la ta-su:
― Tată, tată, mamaļaga-lor ku koļașa nuastră samînă!?
*
Došli Ungurjani (otac i sin) kod prijatelja u Prahovo, i prijatelji ih ponude kačamkom koji oni zovu mamaljigom, a sin pita oca:― Tata, a šta je to mamaljiga?― Sad ćeš da vidiš, kad naprave!
Kad je Kmpjanka
1 stavila kaćamak na sofru, mali Ungurjan kaže ocu:
― Tata, tata, pa njihova mamaljiga liči na našu koljašu?!
[Dun.] (Zapis: V. Trailović, Prahovo, 2011)
1Kîmpĭeńi („Poljani”) je naziv kojim Ungurjani označavaju Vlahe Carane iz negotinske ravnice.
[Vidi]

19)mărgăritarmărgăritђурђевакmărgăritar (mn. mărgăriťe) [akc. mărgăritar] (i. s.) — (bot.) đurđevak (Loranthus europaeus) ◊ în Praova la sveći Gĭorge feťiļi kuļeđa mărgăritar și faťa kunuń — u Prahovu su na Đurđevdan devojke brale đurđevak i plele vence [Kmp.][Vidi]

20)meselnikmeselnicгостmeselnik (mn. meselnič) [akc. meselnik] (i. m.) — gost na slavi ◊ meselnik ĭe insă kare vińe la prazńek, și șeďe ka gostu dupa masă — meselnik je osoba koja dolazi na slavu, i kao gost sedi za trpezom [Kmp.] ♦ dij. sin. guost [Por.][Vidi]

21)salbăsalbăнискаsalbă (mn. salbĭe) [akc. salbă] (i. ž.) — niska, traka sa dukatima ◊ salbă ĭe o șļingă fakută ďe pliș, pe kare feťiļi vrodata a dus galbińi la gît — salba je jedna plišana traka, na kojoj su devojke nekada nosile dukate oko vrata [Kmp.] [Vidi]

22)topărîșťetoporâșteсекириштеtopărîșťe (mn. topărîșť) [akc. topărîșťe] (i. ž.) — sekirište, držalje ◊ toporîșťe ĭe kuada toporuluĭ și a sakuri — sekirište je držalje sekirčeta i sekire [Kmp.] ∞ sakurĭe(izr.) A kăpatat ďin săkure topărîșťe. — Dobio je dršku od sekire. (=Nije dobio ništa). (Zapis: Krsta Praovjanu, Prahovo, 2015) [Kmp.][Vidi]

23)vîslăvâslăвеслоvîslă (mn. vîsļe) [akc. vîslă](i. ž.) — veslo ◊ peșkarĭu mînă luntriĭa ku vîsļiļi — ribar tera čamac veslima ♦ up. barkă, luntriĭe [Kmp.][Vidi]

aa
  
ăă
  
bb
  
țț
  
čč
  
ćć
  
dd
  
  
ğğ
  
đđ
  
ďď
  
ee
  
ff
  
gg
  
hh
  
ii
  
îî
  
ĭĭ
  
kk
  
ll
  
ļļ
  
mm
  
nn
  
ńń
  
oo
  
pp
  
rr
  
ss
  
șș
  
śś
  
tt
  
ťť
  
uu
  
vv
  
zz
  
žž
  
źź