S(A)MRT JEZIKA
Lista živih primera zabeleženih u praksi



Br

Živa reč


Reč ubica


Skaradan primer


Ispravan primer


Prevod


1  aļes   opredeļit   Kopiĭi s-a opredeļit să traĭaskă-n grad, şî kasa-n sat ń-aramas pustîńe. Kopiĭi a aļes să traĭaskă-n oraş, şî kasa-n sat ń-a ramas pustîńe. Deca su izabrala da žive u gradu, i kuća u selu nam je ostala pusta.      
2  amînatat   zîkasńit   Śe ć-aĭ zîkasńit atîta, soriţo, đi n-aĭ veńit la vrĭame? Śe ć-aĭ amînatat atîta, soriţo, đi n-aĭ veńit la vrĭame? Što si toliko zakasnila, sestrice, pa nisi došla na vreme?
La zavĭećină în Isîkuva, tăĭnuĭe duauă muĭerĭ:
♦ Śe ć-aĭ zîkasńit atîta, soriţo, đi n-aĭ veńit la vrĭame?
♦ Ma, mĭ-a skapat pîrdańiku đi autubus: ĭuo am ginđit kî trĭaśe la uosam, da ĭel a trĭekut la pola osam!   
  
3  Anol Nuou   Nova Godina   Ńi veđiem dupa Nova Godina! Ńi veđiem dupa Anol Nuou! Vidimo se posle Nove Godine!     
4  apîr   brańesk   Am luvat un bît în mînă, sî ma brańesk đi kîńiļi luĭ, kă are kîńe rău. Am luvat un bît în mînă, sî ma apîr đi kîńiļi luĭ, kă are kîńe rău. Uzeo sam jedan štap u ruku, da se branim od njegog psa, jer ima opasnog psa.     
5  auḑît   doznait   Kînd uoţî a doznait pe unđe o să trĭakă turśi ku bańi, iĭ akolo s-a pitulat, ĭ-a-şćetat şî ĭ-a omorît. Kînd uoţî auḑît pe unđe o să trĭakă turśi ku bańi, iĭ akolo s-a pitulat, ĭ-a-şćetat şî ĭ-a omorît. Kad su hajduci doznali kuda će Turci proći sa blagom, oni su se tamo sakrili, sačekali ih i ubili.      
6  bautură   piće   Merźem la piće? Merźem la bautură? Idemo na piće?     
7  ţîńe   održaşšće   Unđe sa održaşće zboru? Unđe sa ţîńe zboru? Gde se održava zbor?     
8  dobîndă   korist   Dăn aşa lukru n-aĭ ńiś un korist. Dăn aşa lukru n-aĭ ńiś o dobîndă. Od takvog posla nemaš nikakvu korist.     
9  drag   voit   Am voit o fată bălă. Mĭ-a fuost drag d-o fată bălă. Voleo sam plavušu.     
10  dumińikă   nedeļa   Auḑ, kuskrĭe, dakă nu ńe veđem u nedeļu, atunśa ramîńe vuorba dă vro alta ḑî! Auḑ, kuskrĭe, dakă nu ńe veđem dumińikă, atunśa ramîńe vuorba dă vro alta ḑî! Čuj, priko, ako se ne vidimo u nedelju, onda ostaje dogovor za neki drugi dan!     
11  Dumńeḑîu   Bog   Bog va şći! Să nu măĭ đa bog la ńima ... Dumńeḑîu va şći! Să nu măĭ đa dumńeḑîu la ńima. Bog će znati! Da ne da bog nikom.     
12  đisparţî   odvoi   Nu ći odvoi đi nuoĭ, kă rîtaśeşć! Nu ći đisparţî đi nuoĭ, kă rîtaśeşć! Nemoj se odvajati od nas, jer ćeš zalutati!      
13  fuost   postoit   Ma, novinari mint đi uskă, aşa ađet ńiśkînd n-a postoit la rumîń! Ma, novinari mint đi uskă, aşa ađet ńiśkînd n-a fuost la rumîń! Ama, novinari lažu pa cepaju, takav običaj nikad nije postojao kod Vlaha!      
14  gaćit   zavrşît   Kînd am zavrşît ku lukru, ń-am întuors la kasă. Kînd am gaćit ku lukru, ń-am întuors la kasă. Kad smo završili posao, vratili smo se kući.     
15  îmbunat   obećit   Mĭ-a obećit kă vińe, şî ĭuo l-am aşćetat gata tuata nuapća. Mĭ-a îmbunat kă vińe, şî ĭuo l-am aşćetat gata tuata nuapća. Obećao mi je da će doći, i ja sam ga čekao gotovo celu noć.     
16  înţaļiaźe   sfătuĭe   Đi źaba iĭ vorbĭeşć, vĭeḑ kă nu sfătuĭe ńimika? Đi źaba iĭ vorbĭeşć, vĭeḑ kă nu înţaļiaźe ńimika? Badava mu govoriš, vidiš da ne shvata ništa?     
17  înfrunta   uvređi   Lasîma-n paśe, nu ma uvređi ku minśuń! ◊ Nu puoţ sîĭ ḑîś ńimika, kă ĭut sa uvređeaşće. Lasîma-n paśe, nu ma înfrunta ku minśuń! ◊ Nu puoţ sî-ĭ ḑîś ńimika, kă ĭut sa înfruntă. Pusti me na miru, nemoj me vređati lažima! Ne možeš mu reći ništa, jer se lako vređa.     
18  înkļeştat   ukoćit   Am rîđikat ńişći saś grieĭ, şî mi s-a ukoćit şîaļiļi. Am rîđikat ńişći saś grieĭ, şî mi s-a înkļeştat şîaļiļi. Dizao sam teške džakove, pa mi se ukočila leđa.     
19  însamnat   beložît   Luok dă morminţ a fuost beložît ku kruśiţă. Luok dă morminţ a fuost însamnat ku kruśiţă. Mesto za groblje bilo je obeleženo krstićima.     
20  însamnă   znaćieşće   Nuşću śe znaćieşće vorba-ĭa, n-am auḑîto păn-akuma! Nuşću śe însamnă vorba-ĭa, n-am auḑîto păn-akuma! Ne znam šta znači ta reč, nisam je čuo do sada!     
21  întrabă   raspituje   Ma-ntîńiĭ ku Vană, sa raspituje đi ćińe. Ma-ntîńiĭ ku Vană, întrabă đi ćińe. Sreo sam Vaneta, raspituje se o tebi.     
22  ĭar-aşa   isto tako   Şî tata isto-şa a ḑîs! Śî tata ĭar-aşa a ḑîs! I otac je isto tako rekao!     
23  kapak   poklopţ   E, dăĭ drakuluĭ đe oţomań: ĭară a furat poklopţu đi la şahtă? O să kadă, bre, vrun kopil, ş-o sî s-a frîngă đe tot! E, dăĭ drakuluĭ đe oţomań: ĭară a furat kapaku đi la şahtă? O să kadă, bre, vrun kopil, ş-o sî sa frîngă đe tot! E, nek idu dođavola lopovčine: opet su ukrali poklopac sa šahte? Upašće, bre, neko dete, pa će se svo slomiti!     
24  katat   zăhtevit   Kînd s-a dus la şîḑîtuarĭe, şî vrunu a zăhtevit sî s-a ḑîkă una ĭuta, iĭ atunśa a ḑîs aşa kum ăţ spusăĭ ĭuo akuma! Kînd s-a dus la şîḑîtuarĭe, şî vrunu a katat sî s-a ḑîkă una ĭuta, iĭ atunśa a ḑîs aşa kum ăţ spusăĭ ĭuo akuma! Kad su išli na sedeljku, i neko je zahtevao da se kaže neka brzalica, oni su tada izgovorili ovo što sam ti ja sada naveo!     
25  kîntat   zvońit   Tu puaće-fi ń-aĭ katat, ama nuoĭ n-am auḑît kînd a zvońit telefuonu, kî a fuost strîkat vro duauă ḑîļe! Tu puaće-fi ń-aĭ katat, ama nuoĭ n-am auḑît kînd a kîntat telefuonu, kî a fuost strîkat vro duauă ḑîļe! Može biti da si nas tražio, ali mi nismo čuli kada je telefon zvonio, jer je bio u kvaru jedno dva dana.     
26  krĭađe   veruĭaşće   Nu veruĭaşće în ńimika! Nu krĭađe în ńimika! Ne veruje ni u šta!     
27  kunoskut   poznato   Aĭa vuorbă mi ĭe đ-aśi poznato. Aĭa vuorbă mi đ-aśi kunoskută. Ta reč mi je odande poznata.      
28  kunuosk   poznaĭesk   Ĭuo ku ĭel ma poznaĭesk đemult. Ĭuo ku ĭel ma kunuosk đemult. Ja i on se poznajemo odavno.     
29  kuprins   zauzît   Dakă n-o sî fiu zauzît ku vrun lukru, ĭuo o să dau pi la ćińe. Dakă n-o sî fiu kuprins ku vrun lukru, ĭuo o să dau pi la ćińe. Ako ne budem zauzet nekim poslom, ja ću da navratim do tebe.     
30  lozî   lupai   Taś mă, fa, nu lupai aśiĭa! Śe, drakuluĭ, lupăĭ atîta, parke aĭ noroḑît? Taś mă, fa, nu lozî aśiĭa! Śe, drakuluĭ, lozăşć atîta, parke aĭ noroḑît? Ćuti bre, ženska, ne lupaj tu! Što, đavola, lupetaš toliko, kao da si poludela?      
31  merĭeu   sporo   Bună apă, ama sporo mĭarźe. Bună apă, ama merĭeu mĭarźe. Dobra voda, ali sporo teče.     
32  minća   pamet   Nu şću śi ĭe ku ĭel, parke a pĭerdut pametu?! Nu şću śiĭe ku ĭel, parke a pĭerdut minća?! Ne znam šta je s njim, kao da je izgubio pamet?!     
33  mirat   ćuduit   Ma-m ćuduit ĭuo mult, kînd am vaḑut aĭa. Ma-m mirat ĭuo mult kînd am vaḑut aĭa. Čudio sam se mnogo kad sam to video.     
34  mîśkarîţ   mîrdairîţ   Staţ, bre, nu mîrdairîţ pănă va sļikuĭ! Staţ, bre, nu mîśkarîţ pănă va sļikuĭ! Stanite, bre, ne mrdajte dok vas slikam!     
35  mulţamĭaskă   zahfăluĭe   Đi źaba će frînź atîta ku lukru đe sat, la urmă n-o sî-ţ zahfăluĭe ńima. Đi źaba će frînź atîta ku lukru đe sat, la urmă n-o sî-ţ mulţamĭaskă ńima. Badava se lomiš sa tolikim poslom za selo, na kraju ti se niko neće zahvaliti.     
36  nuaće   plivuĭe   Apruаpe a fuost un bazent, şî ĭel s-a dus în tota ḑîua să plivuĭe. Apruаpe a fuost un bazent, şî ĭel s-a dus în tota ḑîua să nuaće. U blizini je bio bazen, i on je išao svaki dan da pliva.     
37  numa   samo   Dăĭ pi la mińe, samo sî bĭem kî ći una, kî alta poslă n-avĭem. Dăĭ pi la mińe, numa sî bĭem kî ći una, kî alt lukru n-avĭem. Svrati do mene, samo da popijemo po neku, druga posla nemamo.     
38  or   ili   Nu şću śe să fak: să ma duk, iļi să ma kulk să duorm? Nu şću śe să fak: să ma duk, or să ma kulk să duorm? Ne znam šta da radim: da odem, ili da legnem da spavam?     
39  pi piśuare   peşke   Nu pļeka ku fata peşke, kî ĭe frig, numa aprinđe karu! Nu pļeka ku fata pi piśuare, kî ĭe frig, numa aprinđe karu! Ne kreći sa kćerkom peške, jer je hladno, nego pali kola!      
40  pitrekut   proveđit   Kum ć-aĭ proveđit la drum? Kum ć-aĭ pitrekut la drum? Kako si se proveo na putu?     
41  proîmblă   šetuĭe   Numa sa şetuĭe învaļe-nđal, nu măĭ stă pi paśe! Numa sa proîmblă învaļe-nđal, nu măĭ stă pi paśe! Samo šeta gore-dople, ne miruje nikako!     
42  pun   postavĭesk   Ĭo ma duk să postavĭesk prînḑu. Ĭo ma duk să pun prînḑu. Ja idem da postavim ručak.     
43  puort   vođesk   Nu-ĭ vođesk ĭuo griža! Nu-ĭ puort ĭuo griža! Ne vodim ja brigu o njemu! (Ne brinem ja o njemu. Nije on moja briga.)     
44  rakuare   sveže   Aiśa ĭe bun, kî ĭe sveže la umbră. Aiśa ĭe bun, kî ĭe rakuare la umbră. Ovde je dobro, jer je sveže u hladovini.     
45  raspunđe   odgovara   Ĭuo-l întrăb đ-atriĭļa orĭ, da ĭel nu odgovarĭaşće, numa sa faśe surd! Ĭuo-l întrăb đ-atriĭļa orĭ, da ĭel nu sa raspunđe, numa sa faśe surd! Ja ga pitam po treći put, a on mi ne odgovara, nego se pravi gluv!     
46  raspunsă   odgovori   Ĭuo strîgaĭ, strîgaĭ la ĭel, ama ĭel nu-m odgovori! Ĭuo strîgaĭ, strîgaĭ la ĭel, ama ĭel nu mi sa raspunsă! Ja sam ga dozivao, dozivao, ali on mi nije odgovorio!     
47  rău   najgori   Lukru la fîn đi mińe ĭe măĭ gore lukru, kî ĭe tare zapuk, şî praşînă mare. Lukru la fîn ĭe đi mińe măĭ rău lukru, kî ĭe tare zapuk, şî praşînă mare. Rad na senu je za mene najgori posao, jer je jaka vrućina, i velika prašina.      
48  rău   rđau   Aiśa traĭu nuĭe rđau. Aiśa traĭu nuĭe rău. Ovde život nije loš.     
49  rău   opasno   Nu puartă griža ńiśkum, da aĭa ĭe tare opasno đe kopiĭ. Nu puartă griža ńiśkum, da aĭa ĭe tare rău đe kopiĭ. Nikako ne vode računa, a to je jako opasno za decu.     
50  rîtaśit   zalutait   A spus aĭ batrîń kî Ogaşu sîrbĭesk sa kĭamă dupa vrun sîrb kare a zalutait în satu nuostru. A spus aĭ batrîń kî Ogaşu sîrbĭesk sa kĭamă dupa vrun sîrb kare a rîtaśit în
satu nuostru.
Stari su pričali da se Srpski potok zove po nekom Srbinu koji je zalutao u naše selo.     
51  ruşîńaḑă   brukîĭe   Lasă-l sî sa dukă, să nu ńi măĭ brukîĭe! Lasă-l sî sa dukă, să nu ńi măĭ ruşîńaḑă! Pusti ga da ode, da nas više ne bruka!     
52  ruşîńe   bruka   Ma ruog đi ćińe sî nu ći măĭ brukîĭ ku aĭa povastă, k-o sî s-a rîdă tuoţ đi nuoĭ! Ma ruog đi ćińe să nu ći măĭ faś đi ruşîńe ku aĭa povastă, k-o sî s-a rîdă tuoţ đi nuoĭ! Molim te da se više ne brukaš sa tom pričom, jer će nam se svi smejati!     
53  sa-mpare   izgleduje   Kum ăţ izgleduje, o să fiĭe śuava đin lukro-la? Kum ţî sa-mpare, o să fiĭe śuava đin lukro-la? Kako ti izgleda, hoće li biti nešto od toga posla?     
54  sîmćesk   osećiesk   Ma omorîĭ ku lukru, nu măĭ osećiesk ńiś uasîļi! Ma omorîĭ ku lukru, nu măĭ sîmćiesk ńiś uasîļi! Ubih se od posla, ne osećam više ni kosti!     
55  sîmt   osećesk   Mĭ-amurţît mîna, nu măĭ osećesk źeĭśćiļi. Mĭ-amurţît mîna, nu măĭ sîmt źeĭśćiļi. Utrnula mi ruka, ne osećam više prste.     
56  sîrbaćiśe   divļe   Ĭastă mulće aluńe divļe, ama nu ļi kuļaźe ńima să ļi vindă. Ĭastă mulće aluńe sîrbaćiśe, ama nu ļi kuļaźe ńima să ļi vindă. Ima mnogo divljih lešnika, ali ih niko ne bere za prodaju.     
57  sokoćit   răśuńit   Am răśuńit ĭuo đi măĭ mulće uorĭ, ş-am vaḑut kă n-o sî am ńiś un korist đin aşa lukru. Am sokoćit ĭuo đi măĭ mulće uorĭ, ş-am vaḑut kă n-o sî am ńiś o dobîndă đin aşa lukru! Računao sam se više puta, i video sam da neću imati nikakvu korist od takvog posla.      
58  spart   slupait   Sa rîsturnat ku karu, şî aşa la slupait đi n-a ramas ńimik đin ĭel! Sa rîsturnat ku karu, şî aşa la spart đi n-a ramas ńimik đin ĭel! Preturio se kolima, i slupao ih tako da nije ostalo ništa od njih.     
59  stamînă   nedelja   Aiśa mis gata triĭ nedeļe! Aiśa mis gata triĭ stamîń! Ovde sam gotovo tri nedelje!     
60  stînźe   iskljućašće   Ĭuo iĭ spun frumuos: „Fată, iskļućaşće viđarĭa-ĭa şă kulkî-će!” - ĭa nu dă doă parîaļe. Ĭuo iĭ spun frumuos: „Fată, stînźe viđarĭa-ĭa şă kulkî-će!” - ĭa nu dă doă parîaļe. Ja joj lepo kažem: „Devojko, isključi to svetlo i lezi!” — ona ne da dve pare.     
61  şapćeḑăś   sedamdeset   Şî tata şî muma a trait pista sedamdeset godina. Śî tata şî muma a trait pista şapćeḑăś đi . I otac i majka živeli su preko sedamdeset godina.     
62  śerka   probati   Ĭuo probiĭ să fak altfĭeļ, ama amînat. Ĭuo śerkaĭ să fak altfĭeļ, ama amînat. Ja sam probao da uradim drugačije, ali kasno.     
63  śinstî   ćestitui   M-am zuĭtat s-ăĭ ćestituĭ Anol nou, şî ĭa s-a mîńiĭat pi mińe. M-am zuĭtat s-ăĭ śinstîăsk Anol nou, şî ĭa s-a mîńiĭat pi mińe. Zaboravio sam da joj čestitam Novu godinu, i ona se naljutila na mene.     
64  śinś   pet   La noĭ sa dă pomana pi la pet sati. La noĭ sa dă pomana pi la śinś śasurĭ. Kod nas se daća postavlja oko pet sati.     
65  tutuńesk   puşăsk   Nu m-a lasă gazda puşăsk în prodavńiţă, şî đ-aĭa puşăsk afară! Nu m-a lasă stapînu1tutuńesk2 în dugaĭe, şî đ-aĭa tutuńesk afară! Ne pušta me gazda da pušim u prodavnici, pa zato pušim napolju.
1) (ret.) stapîn domaćin 2) govorilo se kod Bufana i: doańesk < srb. duvaniti, pušiti duvan  
  
66  unsprîaśe   ĭedanaĭs   Muoşu ĭe înga ku uoiļi, katăl tu pi la ĭedanaĭs sati! Muoşu ĭe înga ku uoiļi, katăl tu pi la unsprîaśe śasurĭ! Čiča je još uvek sa ovcama, traži ga ti oko jedanest sati!     
67  uopt   osam   A ḑîs kî vińe pi la osam sati! A ḑîs kî vińe pi la uopt śasurĭ! Rekao je da će doći oko osam sati!     
68  vaļe   kotlina   Multă apă mĭarźe prăn kotlina satuluĭ. Multă apă mĭarźe prăn vaļa satuluĭ. Mnogo vode teče seoskom kotlionom.     
69  viće   stuakă   Aĭ nuoştri aĭ batrîń tuoţ avit stuakă multă. Aĭ nuoştri aĭ batrîń tuoţ avut viće mulće. Svi su naši stari imali mnogo stoke.     
70  žumataće   pola   Tu fi sprimită, ĭo vin za pola sata. Tu fi sprimită, ĭuo vin đe žumataće đe śas. Ti budi spremna, ja dolazim za pola sata.     
71  źińire   zet   Pătru ĭe zetu mĭeu! Pătru ĭe źińirļi mĭeu! Petar je moj zet!     
aa
  
ăă
  
bb
  
țț
  
čč
  
ćć
  
dd
  
  
ğğ
  
đđ
  
ďď
  
ee
  
ff
  
gg
  
hh
  
ii
  
îî
  
ĭĭ
  
kk
  
ll
  
ļļ
  
mm
  
nn
  
ńń
  
oo
  
pp
  
rr
  
ss
  
șș
  
śś
  
tt
  
ťť
  
uu
  
vv
  
zz
  
žž
  
źź