Kartica sela:
Ranovac Rănovăţ [128]

(m. sg.) Rănoviśan • (m. pl.) Rănoviśeń • (f. sg.) Rănoviśană • (f. pl.) Rănoviśańe •
pi/pe/pĭe/pră/pă đi/đe/ďe/dă klańe/klaĭe ău/zău śe/će/če/ťe ź/đ/ď/ğ
pră ń ś ź

RANOVAC (2.787 st.), ratarsko (65,1% agrarnog st.), ranije ratarsko-stočarsko, seosko naselje razbijenog tipa, u dolinama Vitovnice (48 km), Crnovrške i Petrške reke, 12 km SI od Petrovca. Površina atara iznosi 6.713 ha. U ataru i selu ima više izvora, Fontenj la Slanjencilor; Fontenj la Baščij, Fontenj la Škola, Fontenj la Zarjonj, Fontenj la Petrže, Fontenj Jerk i Fontenj la Jakob; od kojih poslednja dva "leče od očiju i groznice". Prostire se u visinskoj zoni 150-350 m. Objedinjuje 14 celina (Bačeva, Boljetin, Brezovica, Crni vrh, Crveni potok, Donja i Gornja Krška reka, Ogrez, Pretrže, Ranovac selo, Velika i Mala Slana, Veliki potok i Zebac). U ataru su pronađeni mnogobrojni tragovi starina (ostaci naselja na visu Kraku Peri u Slani, u Stanulovcu, pored putu ka Melnici, selišta oko Boljetina, Petrže polja i Orljeva Visa i dr.). Pisani izvori iz 1467. beleže selo Slani (2 kuće), koje se u ataru održalo do današnjih dana, a Rahanovac se navodi 1733. (60 domova - "ljudi sut Vlasi pod komorom"). Do 30-ih god. XX v. R. je populaciono najveće naselje na teritoriji današnje opštine Petrovac. U prošlosti eksploatisan je ugalj. Ugljenokop lignita "Ranovac-Karaula" počeo je sa radom pre I svetskog rata (po poznatim podacima radio je i 1924), a istovremeno (1912) je eksploatisan i kameni ugalj u Boroginom potoku (zatvoren, pa aktiviran tokom II svetskog rata). Kao "ratni" rudnik pominje se i ugljenokop lignita "Bele Vode". St. je vlaško (slavi Sv. Nikolu, Petkovicu, Sv. Aranđela, Veliku Gospojinu, Sv. Alimpija, Đurđic, Mitrovdan, Sv. Jovana i dr.; zavetine Đurđevdan i Petrovdan), poreklom iz Erdelja (Karansebeš, Sokol, Almaš i dr.), Vlaške (Đurđevo), Crne Reke (Krivelj, Zlot, Brestovac), Banata (Lugoš). Timočke krajine, Šumadije (Cerovica), Resave i Morave (Trnjane i Viteževo). Indeks demografskog starenja (is) kreće se u rasponu od 0,6 (1961) do 1,2 (1991). Pravoslavna crkva Sv. Petra i Pavla (crkvena slava Trojice), podignuta 1875/76, proglašena je spomenikom kulture. Struju dobija 50-ih god. XX v., asfaltni put 1970/71, telefonske veze 1989, a vodom se snabdeva iz kopanih bunara, sa kaptaža i izvora. Ima osmorazrednu OŠ "Jovan Šerbanović" (počela sa radom 1845), dom kulture, manifestaciju (od 1995) "Ranovački letnji susreti" (4. avgust), koja okuplja meštane i lokalno st. na privremenom radu u inostranstvu (Švajcarska), veterinarsku ambulantu (1953), zdravstvenu stanicu (1979), Zemljoradničku zadrugu "Bolji život", Fabriku za proizvodnju rakije i vinskih destilata (1977), lokalnu pijacu (pijačni dan - utorak) i dr. Predstavlja gravitaciono središte za dva naselja - Kladurovo i Manastiricu.

• Izvor/Source: Geografska enciklopedija naselja Srbije / pod rukovodstvom Srboljuba Đ. Stamenkovića
Beograd : Geografski fakultet Univerziteta : Agena : Stručna knjiga, 2001, e.j. Ranovac
       
O poreklu stanovništva: (U pripremi!)
S T A T I S T I K A
1850.1) (Vlasi) 1866.2) (Vlasi) 1921. (Rumuni)3) 2011. (Vlasi)
Kuća Duša Svega Srba Vlaha % Vl. Svega Srba Rumuna % Rum. Svega Srba Vlaha % Vlaha Rumuna
299 1717 2232 9 2200 98.57 3069 20 3048 99.32 1559 392 993 63.69 59

G E O G R A F I K A
Fizionomske karakteristike Nadmorska visina u m. Površina Tradicionalna
Tip Oblik Reljef Centar Visinski pojas ha privreda
razbijeno 150-350 6713 ratarsko-stočarsko

GRAĐA U REČNIKU: Reči Narodna književnost Saradnici Kazivači Etnogr. oblast: Mlava

LEGENDA: = vlaško = Vlasi i povlašeni Srbi = mešovito = romska mahala = bajaško (Romi)
1) Prvi popis u Srbiji u kome se beleže Vlasi kao posebna etnička kategorija sproveden je 1850. godine. Broj njihovih "kuća" i "duša" obradio je i objavio Jovan Gavrilović, vidi Гласник Друштва србске словесности, св. 4, Београд, 1852
2) Broj Vlaha na popisu iz 1866. obradio i objavio statističar Vladiomir Jakšić, u delu:  В. Якшич, О племенном составе населенiя в Княжестве сербском, Типографiя Майкова, С. Петербург, 1872
3) Od Berlinskog kongresa (1878. g.) do kraja II sv. rata, sve administracije Srbije, Kraljevine SHS i Jugoslavije, smatrale su Vlahe Rumunima, i tako su ih tretirale u svojim zvaničnim državnim popisima!
Broj pogleda : 290

aa
  
ăă
  
bb
  
țț
  
čč
  
ćć
  
dd
  
  
ğğ
  
đđ
  
ďď
  
ee
  
ff
  
gg
  
hh
  
ii
  
îî
  
ĭĭ
  
kk
  
ll
  
ļļ
  
mm
  
nn
  
ńń
  
oo
  
pp
  
rr
  
ss
  
șș
  
śś
  
tt
  
ťť
  
uu
  
vv
  
zz
  
žž
  
źź