Kartica sela:
Velika Jasikova [045]

Istočni Vlasi • Carani • Narečje: oltensko
pi/pe/pĭe/pră/pă đi/đe/ďe/dă klańe/klaĭe ău/zău śe/će/če/ťe ź/đ/ď/ğ

VELIKA JASIKOVA (1.239 st.), ratarsko-stočarsko (57,5% agrarnog st.) seosko naselje razbijenog tipa, na (150-280 m) dolinskim stranama Glogovičke reke, leve pritoke Timoka, 2 km istočno od puta Zaječar-Negotin, 28 km SI od Zaječara. Površina atara, kojim teku Salaška reka, Krasnički potok i dr., iznosi 3.463 ha. Naziv je fitogeografskog porekla - po mnogobrojnim velikim jasikama. Podeljena je na šest "mala" ("rejona"), Zmajevac, Vrtop, Sredinu naselja; Arnautsku, Gornju i Crkvenu. Od tragova starije naseljenosti značajem se ističu ruševine rimskog grada na lokalitetu Gradište (2 km od sela) i temelji stare crkve na mestu Manastir. Smatra se da je prvobitno naselje bilo u Gavanu (gde se nalazi Neznano Groblje), odakle je premešteno na mesto Bunar, potom na levu stranu Jasikovačke reke u Veliku dolinu (Valja Mare) ispod Čukare (Ilijeva brda), pa na današnju lokaciju. U narodu je prisutno mišljenje da je V.J. pre 200 god. bila pusta i da su je obnovili rodovi koji su došli iz "Arnautluka". Smatra se da do druge polovine XVIII v. sa Malom Jasikovom čini jedno naselje, na mestu današnje V.J., u kome su stanovale "arnautske" porodice. Pominje se početkom XVIII v. na Langerovoj karti kao Jasikoeac. St. je pravoslavno (slavi Petkovicu, Mitrovdan, Sv. Nikolu i dr.; zavetina Spasovdan), srpsko (93,1%) i vlaško (5,2%), doseljeno sa Kosova, iz Makedonije i Rumunije. Indeks demografskog starenja (is) kreće se u rasponu od 0,7 (1961) do 1,8 (1991). Pravoslavni hram posvećen Sv. Paraskevi, čiji dan je i crkvena slava, izgrađen je 1868, a u selu se nalazi i adventistička crkva. Električnu energiju dobija 1957, a vodom se snabdeva preko seoskog vodovoda. Ima četvororazrednu OŠ, dva spomenika borcima palim u I i II svetskom ratu, spomen-česmu rodoljubima poginulim u II svetskom ratu, MK i zdravstvenu ambulantu. Poznata je po razvijenom govedarstvu.

• Izvor/Source: Geografska enciklopedija naselja Srbije / pod rukovodstvom Srboljuba Đ. Stamenkovića
Beograd : Geografski fakultet Univerziteta : Agena : Stručna knjiga, 2001, e.j. Velika Jasikova
       
O poreklu stanovništva: Klik ovde!
S T A T I S T I K A
1850.1) (Vlasi) 1866.2) (Vlasi) 1921. (Rumuni)3) 2011. (Vlasi)
Kuća Duša Svega Srba Vlaha % Vl. Svega Srba Rumuna % Rum. Svega Srba Vlaha % Vlaha Rumuna
202 1081 1354 12 1342 99.11 1943 1941 2 0.1 819 387 294 35.9 19

G E O G R A F I K A
Fizionomske karakteristike Nadmorska visina u m. Površina Tradicionalna
Tip Oblik Reljef Centar Visinski pojas ha privreda
zbijeno nepravilno-izdužen ravničarsko-brežuljkast 150 150-280 3463 ratarsko-stočarsko

GRAĐA U REČNIKU: Reči Narodna književnost Saradnici Kazivači Etnogr. oblast: Timočenji

LEGENDA: = vlaško = Vlasi i povlašeni Srbi = mešovito = romska mahala = bajaško (Romi)
1) Prvi popis u Srbiji u kome se beleže Vlasi kao posebna etnička kategorija sproveden je 1850. godine. Broj njihovih "kuća" i "duša" obradio je i objavio Jovan Gavrilović, vidi Гласник Друштва србске словесности, св. 4, Београд, 1852
2) Broj Vlaha na popisu iz 1866. obradio i objavio statističar Vladiomir Jakšić, u delu:  В. Якшич, О племенном составе населенiя в Княжестве сербском, Типографiя Майкова, С. Петербург, 1872
3) Od Berlinskog kongresa (1878. g.) do kraja II sv. rata, sve administracije Srbije, Kraljevine SHS i Jugoslavije, smatrale su Vlahe Rumunima, i tako su ih tretirale u svojim zvaničnim državnim popisima!
Broj pogleda : 313

aa
  
ăă
  
bb
  
țț
  
čč
  
ćć
  
dd
  
  
ğğ
  
đđ
  
ďď
  
ee
  
ff
  
gg
  
hh
  
ii
  
îî
  
ĭĭ
  
kk
  
ll
  
ļļ
  
mm
  
nn
  
ńń
  
oo
  
pp
  
rr
  
ss
  
șș
  
śś
  
tt
  
ťť
  
uu
  
vv
  
zz
  
žž
  
źź